Kütahya’nın simge yapılarından Karagöz Ahmet Paşa Camii’nde gerçekleştirilen incelemeler, tarihin derinliklerinden gelen şaşırtıcı bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Caminin girişindeki sütunda, Roma dönemine ait bir ‘onurlandırma kitabesi’ bulunduğu saptandı.
ROMA DÖNEMİNİN BAŞARILI BÜROKRATINA ÖVGÜ
Anadolu Beylerbeyi Karagöz Ahmet Paşa tarafından 1509 yılında inşa ettirilen tarihi cami, bugünlerde mimari güzelliğinin ötesinde arkeolojik bir keşifle gündemde. Caminin ana giriş kapısının sağ tarafında bulunan sütunun üzerinde, Roma İmparatorluğu döneminden kalma 10 satırlık Grekçe bir yazıt olduğu belirlendi.
Kütahyalı Arkeolog Metin Türktüzün tarafından incelenen ve milattan sonra 2. veya 3. yüzyıla tarihlendirilen yazıtın, bir “onurlandırma kitabesi” olduğu anlaşıldı. Yazıtta, antik dönemde Kütahya (Kotiayon) halkı ve şehir meclisi tarafından takdir edilen Marcius Dionysius isimli bir kişiden bahsediliyor.
Türktüzün, yazıtın içeriğini şu sözlerle açıkladı: “Bu yazıt; agronomosluk (günümüzün zabıta müdürü) görevini büyük bir başarıyla yerine getiren, pazar yerlerindeki fiyatları titizlikle kontrol eden ve imparatora bilgi vermek üzere Roma’ya elçi olarak giden Marcius Dionysius’un onuruna dikilmiştir.”
SÜTUN ÜÇ FARKLI YAPIDA KULLANILMIŞ
Keşfedilen bu sütunun hikayesi ise oldukça ilginç. Arkeolog Türktüzün’ün aktardığı bilgilere göre, Roma döneminde yol kenarına dikilen bu onurlandırma yazıtı, zaman içinde farklı yapılarda malzeme olarak kullanılmış ve en son 1509 yılında cami inşaatına getirilmiş. Bu durum, sütunun tarih boyunca en az üç farklı yerde kullanıldığını gösteriyor. Türktüzün, “Bunun şu anda bir bilinirliği yok. Bu sonradan bulunan, keşfedilen bir yazıt. Yani bizim de haberimiz yoktu bu konuda ama işte bu cami yapılırken, Karagöz Ahmed Paşa Camii yapılırken bu sütunu buraya getirip sonradan kullanmışlar. Yani üçüncü defa kullanmışlar. Bu onurlandırma yazıtları daha önce Servi Mahalesi’inde falan yaptığımız kazılarda da beş altı tane çıkmıştı. Bunlar belli halkın görüleceği yerlere, yol kenarlarına dikiliyor. Ondan sonra o dönemler bittikten sonra da işte başka bir yerde kullanılıyor, oradan sonra buraya getirmişler, burada kullanmışlar” dedi.
YARIM KALAN MİRASI EŞİ TAMAMLADI
Caminin inşa sürecine dair hüzünlü bir hikayeyi de paylaşan Türktüzün, Karagöz Ahmet Paşa’nın 1505 yılında Kütahya’ya vali olarak atandığını belirtti. Ancak caminin yapımı sürerken patlak veren Şahkulu İsyanı sırasında Paşa şehit edildi. 1509 yılında yarım kalan bu önemli eseri, Paşa’nın eşi Şah-ı Devran Hanım tamamlayarak günümüze ulaşmasını sağladı.
Kütahya’nın antik döneminden Osmanlı’ya uzanan bu köprü niteliğindeki keşif, şehrin “Kotiayon”dan günümüze kadar uzanan zengin idari ve sosyal hafızasını bir kez daha tescillemiş oldu.
RAMAZAN DOĞAN
